Khi lập phương án xử lý cây sau phát quang cho một dự án trên đồi, chủ đầu tư có thể đặt câu hỏi rất cụ thể: Sau khi chặt cây, thân gỗ, cành lá và gốc rễ sẽ đi đâu? Ai chịu trách nhiệm và chúng tôi kiểm tra bằng cách nào?
Từ góc độ nhà thầu, chúng tôi đề xuất trả lời các câu hỏi đó ngay trong phương án phát quang. Mỗi nhóm vật liệu cần có điểm tập kết, hướng xử lý và người phụ trách. Khi hoàn tất, chủ đầu tư có thể đối chiếu khối lượng phát sinh với phần đã tận dụng, phần đã bàn giao và phần còn lưu tại công trường.
Chốt phương án trước khi phát quang
Bước đầu tiên là rà soát ranh giới thi công cùng chủ đầu tư và tư vấn. Những cây có thể giữ lại cần được đánh dấu rõ trên mặt bằng. Với phần buộc phải chặt, nhà thầu đề xuất kiểm kê theo từng khu, dự kiến các nhóm vật liệu phát sinh và xác định trước nơi có thể tiếp nhận. Nếu thực tế khác với hồ sơ đã thống nhất, chẳng hạn phạm vi phát quang thay đổi hoặc phát hiện cây cần xác minh thêm, đội thi công báo lại để rà soát trước khi xử lý khu vực đó.
Xử lý cây sau phát quang theo từng nhóm vật liệu
Thân gỗ có khả năng tận dụng
Nhà thầu tập kết riêng thân gỗ, ghi nhận nguồn gốc theo khu vực phát quang và đánh giá sơ bộ khả năng sử dụng. Nếu có phương án tận dụng, cần xác định gỗ sẽ dùng vào việc gì hoặc bàn giao cho ai. Chủ đầu tư và nhà thầu cần làm rõ quyền sử dụng, bên có quyền quyết định chuyển giao và hồ sơ áp dụng cho từng lô trước khi vận chuyển hoặc bàn giao. Với vật liệu thuộc phạm vi quản lý lâm sản, hồ sơ được xác định theo nguồn gốc và hình thức xử lý thực tế.
Cành lá có thể băm phủ đất hoặc chuyển đi ủ
Cành sạch, phù hợp có thể được băm làm lớp phủ ở khu cảnh quan đã xác định. Lá và cành nhỏ có thể chuyển tới cơ sở tiếp nhận để ủ nếu cơ sở xác nhận nhận được loại vật liệu đó. Cây nghi nhiễm sâu bệnh hoặc vật liệu từ loài xâm lấn cần được tách riêng để chọn cách xử lý phù hợp. Việc trộn chung rồi đem băm hoặc ủ có thể phát tán hạt giống, mầm bệnh hoặc các phần cây còn khả năng tái sinh.
Gốc rễ lẫn đất cần có điểm tập kết và nơi tiếp nhận
Gốc cây sau khi đào thường còn bám đất, nên đội thi công cần xác định riêng cách thu gom và nơi tiếp nhận. Trên địa hình đồi, điểm tập kết cần thuận tiện cho bốc xếp, tránh rãnh thoát nước và tránh vị trí dễ đưa bùn xuống chân dốc khi mưa. Phần đất tách ra được đánh giá riêng theo yêu cầu kỹ thuật trước khi xem xét sử dụng cho san đắp.
Kiểm soát ảnh hưởng trong lúc thu gom và vận chuyển
Nhà thầu bố trí khu vực cắt, băm và bốc xếp tách khỏi luồng người qua lại. Với tuyến xe đi qua khu dân cư, phương án thi công cần tính đến khung giờ, bụi, tiếng ồn và đất bám theo xe ra đường. Tại công trường trên đồi, đội phụ trách kiểm tra điểm tập kết và đường thoát nước sau mưa để kịp xử lý nếu cành lá hoặc bùn đất cản dòng chảy.
Ai phụ trách từng bước xử lý và bàn giao?
Chủ đầu tư thống nhất phạm vi và phương án xử lý trước khi thi công. Nhà thầu phân loại tại nguồn, ghi nhận khối lượng theo từng khu và kiểm tra điểm tập kết trước khi bốc xếp. Đơn vị tiếp nhận xác nhận loại vật liệu có thể nhận và ghi nhận lượng bàn giao thực tế. Ví dụ, nếu nơi nhận gỗ chỉ tiếp nhận thân gỗ sạch, nhà thầu tách cành lá và gốc rễ ngay tại bãi để mỗi nhóm có chứng từ hoặc ghi nhận phù hợp.
Chủ đầu tư nhận gì khi bàn giao?
Chúng tôi đề xuất bàn giao bảng đối chiếu theo từng nhóm vật liệu. Mỗi dòng ghi khu vực phát sinh, khối lượng, đơn vị đo, phần tận dụng tại chỗ, phần chuyển đi, nơi tiếp nhận, chứng từ tương ứng và phần còn lưu tại công trường. Số liệu ước tính được ghi rõ để chủ đầu tư phân biệt với số liệu đã cân, đo hoặc được bên nhận xác nhận.
Đây cũng là cách đưa ESG vào công việc hằng ngày. Phần môi trường thể hiện ở việc giữ lại cây có thể giữ, tận dụng vật liệu phù hợp và kiểm soát bùn đất. Phần xã hội thể hiện ở an toàn lao động và việc giảm ảnh hưởng đến dân cư. Phần quản trị thể hiện ở người chịu trách nhiệm, số liệu đối chiếu và hồ sơ bàn giao. Kết quả phục hồi thảm thực vật trên đồi được theo dõi riêng, với mục tiêu và chỉ số phù hợp cho từng khu.
Nếu đang chuẩn bị mặt bằng trên địa hình dốc, chủ đầu tư có thể tham khảo các dự án hạ tầng của DATA Cons hoặc trao đổi với DATA Cons về phương án tổ chức thi công và xử lý vật liệu sau phát quang.
Nguồn tham khảo
Hướng dẫn IFC về môi trường, sức khỏe và an toàn trong thi công
